Państwa:
- Wielka Brytania
- Rosja
Języki:
- czeski
- angielski
- niemiecki
- ukraiński
- rosyjski
- włoski
- rumuński
- litewski
- niderlandzki
- hiszpański
- bułgarski
- francuski
- grecki
- szwedzki
- słowacki
- duński
Inne:
- podział języków
- języki indoeuropejskie
|
Język słowacki należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej.
Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób - przede
wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest
językiem urzędowym. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce,
Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki może
być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych.
Język słowacki jest bardzo blisko spokrewniony z językiem czeskim.
Dialekty słowackie znacznie różnią się między sobą, w ich
obrębie wyróżnia się 3 zespoły:
* wschodniosłowacki (najbliższy językowi
polskiemu),
* środkowosłowacki (posiadający wiele
cech wspólnych z językami południowosłowiańskimi,
szczególnie słoweńskim),
* zachodniosłowacki (najbliższy językowi
czeskiemu).
Historia i piśmiennictwo
Zob. alfabet słowacki.
Współczesny słowacki język literacki powstał w połowie XIX
wieku. Do jego zapisu stosuje się zmodyfikowany alfabet łaciński,
który składa się z 40 liter :
a á ä b c č d ď e f g h i í j k l ĺ ľ m
n ň o ó ô p r ŕ s š t ť u ú
v x y ý z ž.
Używa się trzech dwuznaków: dz dž ch.
Fonetyka i fonologia
Język słowacki zachował w fonetyce pewne elementy starego języka
słowiańskiego, które w polskim już zanikły. Jednym z nich
jest iloczas, tj. występowanie samogłosek długich i
krótkich. Te pierwsze są w piśmie wyróżnione
kreseczką umieszczoną nad literą. Dla przykładu, słowackie a wymawia
się podobnie jak w języku polskim przy dosyć szybkim wypowiadaniu
słów, natomiast á wymawia się długo, mniej więcej
tak, jak polskie aa. Iloczas posiada w języku słowackim funkcję
dystynktywną (czasami przesądza o znaczeniu wyrazu), np.
krik/krík ("krzyk/krzak"). Ponadto w języku słowackim głoski
l i r mogą być zgłoskotwórcze, a wtedy funkcjonują w
identyczny sposób, jak samogłoski, to znaczy może padać na
nie akcent wyrazowy (np. w dwusylabowych wbrew pozorom słowach
vlhký, štvrtok "wilgotny, czwartek") i posiadają
iloczas (krótkie l, r i długie ĺ, ŕ). Ta właściwość
umożliwia tworzenie zdań, w których nie ma ani jednej
samogłoski, takich jak słynne, choć mało sensowne "strč prst skrz krk,
srsť, krv" ("włóż palec przez szyję, sierść, krew"). Zanikła
w języku słowackim samogłoska y, która jest już od wielu
wieków wymawiana jak i (choć nadal zapisywana przy pomocy
litery y). Istnieje natomiast rozróżnienie między dźwięcznym
h a bezdźwięcznym ch (to pierwsze dla Polaków brzmi jak
dźwięk pośredni między ch a g - jak 'ch' w polskich wyrazach tychże
albo klechda).
Akcent w języku słowackim jest dynamiczny i stały - zawsze pada na
pierwszą sylabę wyrazu (również w słowach obcego
pochodzenia). Jeśli wyraz poprzedzony jest przyimkiem, akcent pada
zawsze na przyimek, np. na Slovensku ("na Słowacji"). Dotyczy to
również przeczenia ne- ("nie") przed czasownikiem
(które po słowacku zapisujemy łącznie z czasownikiem,
wyjątek stanowi tylko oddzielna pisownia przeczenia z czasownikiem byť
= "być"). Na przykład: nestačí ("nie starczy").
Gramatyka
Gramatyka języka słowackiego bardzo przypomina polską.
Również jeśli chodzi o jej złożoność - podobnie jak w języku
polskim rzeczowniki i czasowniki ze względu na typ odmiany dzieli się
na kilkanaście grup. Rzeczownik odmienia się przez liczby (liczba
pojedyncza i mnoga) oraz przypadki. Zazwyczaj przyjmuje się, że
przypadków jest sześć, ponieważ nie rozdziela się mianownika
i wołacza, które poza bardzo nielicznymi wyjątkami posiadają
identyczne formy. W liczbie pojedynczej występują trzy rodzaje: męski,
żeński i nijaki. W liczbie mnogiej to rozróżnienie zanika, a
jego miejsce zajmuje inne: między formą żywotną a nieżywotną. W
odmianie czasownika występują te same tryby (z wyjątkiem formy
bezosobowej) i czasy co w języku polskim, jednak w nieco inny
sposób tworzy się formy czasu przeszłego i trybu
przypuszczającego - nie używa się tak jak w polskim ruchomych
końcówek, lecz odpowiedniej osoby czasu teraźniejszego
czasownika byť ("być"). Oto przykłady:
som = jestem
sme = jesteśmy
ste = jesteście
dal som = dałem
dala som = dałam
dali sme = daliśmy/dałyśmy
dali ste = daliście/dałyście
dal by som = dałbym
dala by som = dałabym
dali by sme = dalibyśmy/dałybyśmy
źródło: Wikipedia
Język słowacaki obsługiwany jest przez Biuro Tłumaczeń MOST
|