Państwa:
- Wielka Brytania
- Rosja
Języki:
- czeski
- angielski
- niemiecki
- ukraiński
- rosyjski
- włoski
- rumuński
- litewski
- niderlandzki
- hiszpański
- bułgarski
- francuski
- grecki
Inne:
- podział języków
- języki indoeuropejskie
|
Język grecki albo greka — język indoeuropejski z rodziny
helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza
Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny
jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie
współczesne języki europejskie, a także część
pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest
alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka
urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków
oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi
współcześnie około 15 milionów ludzi.
Etymologia nazwy [edytuj]
Określenia "greka", "język grecki" pochodzą od Rzymian,
którzy nazywali ten język po łacinie lingua Graeca. Nazwa
stosowana przez samych Greków w grece klasycznej brzmiała ἡ
Ἑλληνικὴ
γλῶττα = he
Hellenikè glõtta (nowogr. η
Ελληνική
γλώσσα albo
τα
Ελληνικά
= i Ellinikí glóssa, ta Elliniká), co
można by przetłumaczyć jako "język helleński".
Fazy rozwoju [edytuj]
Termin "język grecki" jest z naukowego punktu widzenia mało precyzyjny,
ponieważ może się odnosić do kilku faz rozwojowych języka, z
których każda posiada własną nazwę. Może więc odnosić się do
następujących bardziej szczegółowych terminów:
* język mykeński —
najwcześniejsza potwierdzona faza rozwojowa języka greckiego, używana w
okresie ok. 1600 r. p.n.e. do ok. 1200 r. p.n.e., najprawdopodobniej
głównie na terenach Krety, wysp Morza Egejskiego i
Peloponezu. Znany z tabliczek zapisanych pismem linearnym B.
* język grecki archaiczny znany przede
wszystkim w swoim późnym stadium z dzieł Homera, używany po
upadku cywilizacji mykeńskiej w "okresie ciemnym" i okresie archaicznym
starożytnej Grecji. W okresie greki archaicznej ukształtowały się
liczne dialekty, znane z późniejszych tekstów
klasycznych.
* język grecki klasyczny silnie
zróżnicowany dialektalnie, używany w okresie klasycznym w
starożytnej Grecji. W węższym znaczeniu termin ten odnosi się tylko do
dialektu attyckiego. Język bogatej literatury, zaświadczony zwłaszcza w
dialekcie attyckim.
* greka koine — język używany
w okresie hellenistycznym starożytnej Grecji, powstały w wyniku
wymieszania się różnych dialektów greki
klasycznej (z przewagą dialektu attyckiego) z naleciałościami z łaciny
i języków anatolijskich. W grece koine spisany był Nowy
Testament.
* język średniogrecki (greka
bizantyjska) — używany w okresie Bizancjum, rozwinął się z
greki koine. Luźne dialekty mówione, bardzo
różniące się od języka literackiego
* katharewusa ("greka oczyszczona")
— język nawiązujący do greki klasycznej, sztucznie stworzony
przez językoznawców po odzyskaniu niepodległości przez
Grecję w XIX wieku. Z założenia miał to być ogólnonarodowy
język literacki, oczyszczony z naleciałości tureckich.
* język nowogrecki inaczej demotyk
(δημοτική
= dimotikí, demotyk), używany obecnie, głównie na
terytorium Grecji i Cypru, współczesny standard literacki
powstał w wyniku zmieszania się dialektów
mówionych języka greckiego z zaproponowanymi formami w
katharewusie. Demotyk mówiony rozpada się na kilka
dialektów. W szerszym znaczeniu termin ten odnosi się do
wszystkich pobizantyjskich odmian języka greckiego łącznie z
katharewusą i językami griko, cakońskim, kapadockim i pontyjskim
(uważanymi wówczas za dialekty nowogreckie, choć o innej
historii niż demotyk).
Poniżej przedstawiono uproszczony schemat historii rozwoju
poszczególnych odmian języka greckiego:
mykeński †
├─>greka archaiczna †
├─>greka klasyczna †
├─>koine †
│ ├─>średniogrecki † (greka
bizantyjska)
│ │
├─>kapadocki[1]
│ │
├─>nowogrecki (demotyk[2], katharewusa[3],
współczesne dialekty)
│ ├─>pontyjski[4]
├─>cakoński[5]
├─>griko[6]
1. ↑ Istniał już w XII wieku (przez ponad
dwieście lat równolegle do greki bizantyjskiej, z
której się wywodzi).
2. ↑ Współczesny standard
literacki, rozwinął się pod silnym wpływem katharewusy.
3. ↑ Język sztuczny, używany dawniej
tylko w kontekstach oficjalnych (w dokumentach urzędowych,
wiadomościach, polityce). Luźno oparty na grece klasycznej i dialektach
mówionych języka nowogreckiego.
4. ↑ Wywodzi się z koine i dialektu
jońskiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem greki
bizantyjskiej i języka tureckiego.
5. ↑ Wywodzi się z dialektu doryckiego
greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem kolejno koine, greki
średniowiecznej i języka nowogreckiego.
6. ↑ Wywodzi się z dialektu doryckiego
greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem najpierw łaciny,
później ęzyka włoskiego.
źródło: Wikipedia
|