| Państwa | Języki | Kultura | Aktualności | Linki | Kontakt |
|
Państwa: - Wielka Brytania - Rosja BR> Języki: - czeski - angielski - niemiecki - ukraiński - rosyjski - włoski - rumuński - litewski - niderlandzki - hiszpański - bułgarski - francuski - grecki - szwedzki - japoński - norweski - duński Inne: - podział języków - języki indoeuropejskie |
Wrocław (łac. Wratislavia lub Vratislavia, czes. Vratislav, niem.
Breslau *, węg. Boroszló) - historyczna stolica Śląska,
jedno z największych miast w Polsce (czwarte pod względem liczby
ludności, 634 630 mieszkańców, i piąte pod względem
powierzchni, 293 km²),[1] jedno z najstarszych, położone po
obu stronach środkowej Odry, na Nizinie Śląskiej. Członek Nowej Hanzy. Przez miasto przepływa 5 rzek większych: Odra i 4 jej dopływy, które zasilają ją w granicach miasta: Bystrzyca, Oława, Ślęza i Widawa. Przed II wojną światową w mieście istniały – licząc według obowiązujących wówczas niemieckich kryteriów definiujących budowle drogowe – 303 mosty. Obecnie wszystkie przedwojenne mosty, które uległy zniszczeniu podczas oblężenia w roku 1945 zostały odbudowane, powstało też kilka całkiem nowych[3], również powierzchnia miasta wzrosła ze 175,1 km² do 292,8 km², ale pomimo to według kryteriów używanych współcześnie, uznaje się obecnie, że jest ich tylko od 117 (w tym 27 kładek) do 220. Wrocław jest stolicą województwa dolnośląskiego, miastem na prawach powiatu (wrocławski powiat grodzki) oraz siedzibą władz wrocławskiego powiatu ziemskiego grupującego 9 okolicznych gmin. Jest też głównym miastem aglomeracji wrocławskiej. Historia Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia Wrocławia. Miasto po raz pierwszy wzmiankowane w sposób jednoznaczny w roku 1000 w związku z założeniem biskupstwa, jednak osadnictwo słowiańskie na Ostrowie Tumskim istniało co najmniej 150 lat wcześniej. Od końca X wieku znajdowało się pod panowaniem Piastów. W 1035 roku, w okresie tzw. Reakcji Pogańskiej, źródła informują o budowie świątyni pogańskiej w mieście. W XIII wieku dokonano lokacji miasta na prawie magdeburskim, w 1335 miasto przeszło pod panowanie królów Czech, później (po krótkim epizodzie panowania węgierskiego) wraz z Koroną Czeską zostało włączone do Monarchii Habsburskiej. W 1741 wraz z większością Śląska zostało zdobyte przez Prusy, w związku z czym w latach 1741-1918 oficjalna nazwa miasta brzmiała Królewskie Stołeczne i Rezydencjalne Miasto Wrocław (niem. Königliche Haupt- und Residenzstadt Breslau), w latach 1918-45 (po rewolucji listopadowej) Miasto Stołeczne Wrocław (Hauptstadt Breslau). W 1945 miasto zostało ogłoszone twierdzą i w wyniku walk między Armią Czerwoną i Wehrmachtem zostało zniszczone w 70% ,a zabudowa niektórych dzielnic została zrównana z ziemią.. Po II wojnie światowej Wrocław decyzją konferencji poczdamskiej został włączony do Polski. Muzea Muzeum Narodowe we Wrocławiu Muzeum Narodowe we Wrocławiu Panorama Wrocławia z wieży katedry św. Jana Panorama Wrocławia z wieży katedry św. Jana Rynek wrocławski Rynek wrocławski Wrocławskie ZOO, w tle Hala Ludowa Wrocławskie ZOO, w tle Hala Ludowa * Narodowe o Panorama Racławicka o Etnograficzne * Muzeum Miejskie Wrocławia o Archeologiczne o Historyczne o Militariów o Sztuki Medalierskiej o Sztuki Mieszczańskiej o Sztuki Cmentarnej * Akademii Sztuk Pięknych * Archidiecezji Wrocławskiej * Architektury * Geologiczne * Mineralogiczne (Uniwersytetu Wrocławskiego) * Poczty i Telekomunikacji * Przyrodnicze (Uniwersytetu Wrocławskiego) * Wojsk Inżynieryjnych Teatry * Ad Spectatores * Gest (Teatr Mimu Politechniki Wrocławskiej) * Filharmonia * Impart (Centrum Sztuki WOK) * K2 * Kalambur * Kameralny * Opera Wrocławska * Teatr Laboratorium (obecnie Centrum Badania Twórczości Jerzego Grotowskiego) * Teatr Polski ze scenami: Teatr Kameralny, Scena na Dworcu Świebodzkim * Teatr Muzyczny CAPITOL (dawniej Operetka Wrocławska) * Teatr Formy * Teatr Państwowy Wyższej szkoły Teatralnej * Teatr Lalek * Teatr Współczesny * Teatr Pantomimy (Dyrekcja) * Teatr Pieśń Kozła Kina * Multikino Arkady Wrocławskie * Multikino Pasaż Grunwaldzki * Centrum Filmowe Helios * Cinema City - CH Korona * Warszawa * Lwów * Lalka Gospodarka We Wrocławiu produkowane są autobusy, wagony, sprzęt AGD, środki chemiczne i elektronika. Od kilku lat dynamicznie rozwija się sektor IT (oprogramowanie wewnętrzne firm, oprogramowanie na zamówienie), również wiele zagranicznych firm np. WAGO Elwag , Siemens, LG (LG Philips + 6 podwykonawców + LG Electronics), Volvo, HP, Google, Opera Software, QAD, Bombardier Transportation (dawniej Pafawag), DeLaval, Whirpool (dawniej Polar), Bosch, Wabco, Fagor, Toshiba, TietoEnator i inne). Siemens właśnie przenosi swoje centra programistyczne do Wrocławia. Swoje siedziby mają tu następujące banki: BZ WBK, Lukas Bank, AIG Bank, Eurobank, Santander Consumer Bank (dawniej PTF Bank), Bank Współpracy Europejskiej oraz centra finansowo-księgowe: Volvo, Hewlett-Packard, KPIT Cummins, UPS, GE Money Bank, Credit Suisse. W mieście działa największa ilość firm leasingowych oraz windykacyjnych w kraju, w tym największy Europejski Fundusz Leasingowy, znajduje się tu również siedziba firmy American Restaurants, właściciela sieci KFC, Pizza Hut, Burger King i Rodeo Drive. Duży ośrodek przemysłu farmaceutycznego; US Pharmacia, Hasco-Lek, Galena, 3M, Labor, S-Lab, Herbapol. Transport Układ drogowy Przez Wrocław przebiegają drogi krajowe nr 5, 8, 94, na krótkim odcinku granicy miasta przebiega autostrada A4, a w Bielanach Wrocławskich bezpośrednio przy granicy miasta znajduje się węzeł autostrady i dróg nr 5 i 35. Struktura sieci drogowej Wrocławia jest silnie zorientowana na centrum miasta, mając kształt promienisty. Do końca XX wieku wszystkie mosty na głównej odnodze Odry skupiały się na jej odcinku długości około 2500 m. Komunikacja między dzielnicami peryferyjnymi jest dodatkowo utrudniona przez rozległe urządzenia kolejowe, wcinające się w głąb miasta. Od lat 80. postępuje powoli budowa obwodnicy śródmiejskiej, w planie są zaś dalsze obwodnice, w tym Autostradowa Obwodnica Wrocławia (AOW) będąca częścią planowanej autostrady A8 oraz obwodnica wschodnia. Transport szynowy, lotniczy i wodny Zobacz więcej w osobnym artykule: Wrocławski węzeł kolejowy. Wrocław jest ważnym węzłem kolejowym (Wrocław-Brochów - 2.największy węzeł kolejowy-stacja towarowa w kraju), z Wrocławia wychodzą linie kolejowe w kierunkach: Leszno – Poznań, Opole – Lubliniec, Legnica – Zgorzelec, Głogów – Zielona Góra, Kłodzko – Kudowa-Zdrój, Wałbrzych – Jelenia Góra, Oleśnica – Ostrów Wlkp. Miasto posiada międzynarodowe lotnisko na Strachowicach oraz port rzeczny na Odrze. Miejski transport zbiorowy Zobacz więcej w osobnym artykule: Tramwaje we Wrocławiu. Miejski transport zbiorowy we Wrocławiu korzysta z 23 linii tramwajowych i 74 autobusowych (w tym 13 nocnych). Rozległa sieć tramwajowa jest jedną z większych w kraju, jednak nie obsługuje wielu gęsto zamieszkanych osiedli takich jak Nowy Dwór,Kozanów, Psie Pole, Gaj czy Zakrzów, linie autobusowe stanowią zatem równorzędny środek transportowy, obsługiwany przez MPK Wrocław oraz kilku mniejszych prywatnych przewoźników. Obecnie planuje się rozbudowę sieci tramwajowej, także w ramach szybkiego tramwaju miejskiego - Systemu Tramwaj Plus Sport * piłka nożna o mężczyzn: Śląsk Wrocław, Ślęza Wrocław o kobiet: AZS Wrocław * koszykówka o mężczyzn: Śląsk Wrocław o kobiet: WTK Ślęza Wrocław-Siechnice * piłka ręczna Śląsk Wrocław * siatkówka Gwardia Wrocław * boks Gwardia Wrocław * futbol amerykański The Crew Wrocław, Devils Wrocław * baseball KS Baseball Wrocław * wioślarstwo UKS Milenium, KSWiR Pegaz, AZS Politechnika Wrocławska * inne: http://www.xenocomp.wroc.pl/wroclaw/sekcje_sportowe_pl.htm Żużel * W lidze żużlowej startuje WTS Wrocław. Klub jest wielokrotnym medalistą DMP (ostatnio mistrz z 2006). o Na Stadionie Olimpijskim dwukrotnie odbyły się finały Indywidualnych Mistrzostw Świata. W 1995 odbyła się tutaj premierowa runda Grand Prix. Do 2000 odbyło się tutaj pięć rund Grand Prix Polski. Od 2004 do 2007 we Wrocławiu żużlowcy walczyli o Grand Prix Europy. o Na Stadionie Olimpijskim odbyło się pięć finałów Drużynowych Mistrzostw Świata. W 2001 odbył się tutaj finał premierowego Drużynowego Pucharu Świata. Finał DPŚ odbył się we Wrocławiu także w 2005. o Na Stadionie Olimpijskim zorganizowano również finał Indywidualnych Mistrzostw Świata Juniorów w 2004 oraz finał Mistrzostw Świata Par w 1975. Edukacja Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet Wrocławski Uczelnie państwowe * Akademia Ekonomiczna im. O. Langego * Akademia Medyczna im. Piastów Śląskich * Akademia Muzyczna im. K. Lipińskiego * Akademia Sztuk Pięknych * Akademia Wychowania Fizycznego * Kolegium Nauczycielskie im. G. Piramowicza * Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych we Wrocławiu * Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. L. Solskiego * Politechnika Wrocławska * Uniwersytet Przyrodniczy * Uniwersytet Wrocławski * Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych im. T. Kościuszki Uczelnie niepaństwowe * Dolnośląska Szkoła Wyższa Edukacji TWP * Dolnośląska Wyższa Szkoła Służb Publicznych "Asesor" * Ewangelikalna Wyższa Szkoła Teologiczna (dawniej Biblijne Seminarium Teologiczne) * Metropolitalne Wyższe Seminarium Duchowne we Wrocławiu * Międzynarodowa Wyższa Szkoła Logistyki i Transportu * Niepubliczna Wyższa Szkoła Kosmetyczna * Papieski Wydział Teologiczny * Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie, Filia we Wrocławiu * Szkoła Wyższa Rzemiosł Artystycznych i Zarządzania * Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej * Wyższa Szkoła Bankowa we Wrocławiu * Wyższa Szkoła - Edukacja w Sporcie w Warszawie, Filia we Wrocławiu * Wyższa Szkoła Filologiczna * Wyższa Szkoła Fizjoterapii * Wyższa Szkoła Handlowa * Wyższa Szkoła Humanistyczna * Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania "Copernicus" * Wyższa Szkoła Zarządzania "Edukacja" * Wyższa Szkoła Zarządzania i Finansów * Wyższa Szkoła Zarządzania i Bankowości w Poznaniu, Filia we Wrocławiu * Wyższe Seminarium Duchowne Franciszkanów (OFM) we Wrocławiu * Wyższe Seminarium Duchowne Ojców Klaretynów CMF we Wrocławiu * Wyższe Seminarium Duchowne Ojców Sercanów SS.CC we Wrocławiu Placówki naukowo-badawcze * Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy Brandta * Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych im. Włodzimierza Trzebiatowskiego PAN * Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej im. Ludwika Hirszfelda PAN * Oddział PAN we Wrocławiu * Międzynarodowe Laboratorium Silnych Pól Magnetycznych i Niskich Temperatur PAN * Zakład Antropologii PAN Służba zdrowia Zobacz więcej w osobnym artykule: Służba zdrowia we Wrocławiu. * 2 Szpital Operacji Pokojowych * 4 Wojskowy Szpital Kliniczny * Akademicki Szpital Kliniczny im. Jana Mikulicza-Radeckiego * Dolnośląski Szpital Specjalistyczny im. Tadeusza Marciniaka * Dolnośląskie Centrum Gruźlicy i Chorób Płuc * Dolnośląskie Centrum Onkologii * Dolnośląskie Centrum Pediatryczne im. Janusza Korczaka * Okręgowy Szpital Kolejowy * Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 * Specjalistyczny Rehabilitacyjno-Ortopedyczny Zespół Opieki Zdrowotnej * Specjalistyczny Szpital im. Antoniego Falkiewicza * Specjalistyczny Zespół Psychiatrycznej Opieki Zdrowotnej * Szpital EuroMediCare * Szpital ENDO-MED * Szpital MSWiA * Wojewódzki Szpital im. Józefa Babińskiego * Wojewódzki Szpital Specjalistyczny * Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. Jerzego Gromkowskiego Znani wrocławianie Biblioteka Uniwersytetu, ul.Szajnochy Biblioteka Uniwersytetu, ul.Szajnochy Budynek Wydziału Architektury PWr Budynek Wydziału Architektury PWr Wrocław, rynek nocą Wrocław, rynek nocą Ratusz Nocą Ratusz Nocą Rynek Rynek Rynek - widok z Mostka Czarownic Rynek - widok z Mostka Czarownic Nobliści * Theodor Mommsen (1902) * Phillip Lenard (1905) * Eduard Buchner (1907) * Paul Ehrlich (1908) * Gerhart Hauptmann (1912) * Fritz Haber (1918) * Friedrich Bergius (1931) * Otto Stern (1943) * Max Born (1954) * Reinhard Selten (1994) Nadburmistrzowie, przewodniczący MRN i prezydenci Zobacz więcej w osobnym artykule: Prezydent Wrocławia. Nadburmistrzowie * Friedrich von Kospoth (1812–1832) * Gottlieb Donatus Menzel (1833–1838) * Gottlieb Karl Lange (1838–1842) * Hermann Julius Pinder (1843–1848) * Carl Theodor Seydel (lata 50. XIX wieku) * Alexander Julius Elvanger (1851–1863) * Arthur Hobrecht (1863–1872) * Max von Forckenbeck (1873–1878) * Ferdinand Friedensburg (1879–1891) * Georg Bender (1891–1912) * Paul Matting (1912–1919) * Otto Wagner (1919–1933) * Helmut Rebitzky (1933–1934) * Hans Friedrich (1934–1945) Prezydenci * Bolesław Drobner (III.1945–VI.1945) * Aleksander Wachniewski (VI.1945–1947) * Bronisław Kupczyński (1947–1950) Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej * Eugeniusz Król (4.IV.1956–12.II.1958) * Bolesław Iwaszkiewicz (12.II.1958–9.VI.1969) * Stanisław Panek (9.VI.1969–6.XII.1972) * Marian Czuliński (6.XII.1972-9.XII.1973) Prezydenci * Marian Czuliński (9.XII.1973-1.VI.1975) Wojewodowie * Ludwik Drożdż (1.VI.1975–I.1981) * Józef Kaleta (I.1981–26.V.1984) Prezydenci * Stanisław Apoznański (26.V.1984–13.XII.1985) * ... * Stefan Skąpski (??–1990) * Bogdan Zdrojewski (5.VI.1990–8.V.2001) * Stanisław Huskowski (8.V.2001–19.XI.2002) * Rafał Dutkiewicz (od 19.XI.2002) Pozostali zasłużeni * Witelon * Benedykt Polak * Jan Stanko * Alois Alzheimer * Adolf Anderssen * Max Berg * Wiktor Bross * Czesław Czaplicki * Leszek Czarnecki * Wojciech Dzieduszycki * Norbert Elias * Władysław Frasyniuk * Waldemar Frydrych ps. "Major" * Lidia Geringer d'Oedenberg * Anna German * Eugeniusz Get - Stankiewicz * Jerzy Grotowski * Hanna i Antoni Gucwińscy * Henryk Gulbinowicz * Daniel Harrwitz * Felix Hausdorff * Aron Heppner * Lothar Herbst * Mirosław Hermaszewski * Ludwik Hirszfeld * Marek Hłasko * Friedrich Hofmann * Karl von Holtei * Alfred Jahn * Lech Janerka * Łukasz Andrzej Kamiński * Leon Kieres * Gustav Robert Kirchhoff * Jan Jakub Kolski * Urszula Kozioł * Marek Krajewski * Rafał Kubacki * Stanisław Kulczyński * Ferdinand Lassalle * Maciej Łagiewski * Mariusz Łukasiewicz * Andrzej Majewski * Henryk Makower * Karol Maleczyński * Andrzej Markowski * Ewa Michnik * Jan Miodek * Maurycy Moszkowski * Albert Neisser * ks. Stanisław Orzechowski * ks. Paul Peikert * Józef Pinior * Richard Plüddemann * Hans Poelzig * Benedykt Polak * Igor Przegrodzki * Jan Evangelista Purkyně * Lothar von Richthofen * Manfred von Richthofen * Witold Romer * Tadeusz Różewicz * Wanda Rutkiewicz * Julius Schottländer * Andrzej Sekuła * ks. bp Andrzej Siemieniewski * Angelus Silesius * Jerzy Skoczylas * ks. Robert Spiske * Karol Wilhelm Stackebrandt * Edith Stein * Hugo Steinhaus * Otto Stern * Janusz Sybis * Siegbert Tarrasch * Stanisław Tołpa * Henryk Tomaszewski * Andrzej Waligórski * Carl Wernicke * Piotr Włostowic * Rafał Wojaczek * Henryk Worcell * Norbert Wójtowicz * Andrzej Ziemiański * Henryk Zieliński * Maciej Zięba OP * Jadwiga Żylińska Architektura i urbanistyka Wrocławia Wrocław mimo zniszczeń wojennych (70% budynków) zachował wiele budowli bądź w stanie oryginalnym, bądź odrestaurowanych czy odbudowanych po wojnie. Do wyróżniających się należą: gotycki ratusz na Rynku, gotyckie kościoły: katedra pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim (przy niej barokowa kaplica Elektorska według projektu Fischera von Erlacha), Św. Krzyża, NMP na Piasku; barokowy zespół głównych budynków Uniwersytetu Wrocławskiego z Aulą Leopoldina; neogotycki budynek Dworca Głównego; modernistyczne: Hala Ludowa (proj. Max Berg), dom handlowy zaprojektowany przez Ericha Mendelsohna, budynki wystawy Mieszkanie i miejsce pracy (m.in. dom projektu Hansa Scharouna). Oprócz tego w mieście zachowało się osiem tysięcy zabytkowych kamienic czynszowych, które władze samorządowe starają się w ramach specjalnych programów rewitalizacyjnych sukcesywnie poddawać renowacjom. Jest to największe tego typu skupisko zabytkowego budownictwa na obecnym terytorium Polski. Kamienice te prezentują style począwszy od baroku poprzez klasycyzm, historyzm, secesję aż po modernizm. Wiele kamienic prezentuje wysokie walory architektoniczno-estetyczne. Ważniejsze miejsca * wyspy odrzańskie: o Kępa Mieszczańska o Ostrów Tumski (dawniej osobna wyspa) o Wyspa Piasek o Wyspa Słodowa o Wielka Wyspa * Stare Miasto o Rynek o plac Solny o Nowy Targ o ulica Świdnicka o ulica Szewska * Ogród botaniczny * Park Szczytnicki z Ogrodem Japońskim * Ogród zoologiczny (założony w roku 1865 - największa w Polsce liczba gatunków - 565, łącznie około 7100 zwierząt) * Stary Cmentarz Żydowski Kępa Mieszczańska Kępa Mieszczańska Zespół wschodnich wysp odrzańskich we Wrocławiu Zespół wschodnich wysp odrzańskich we Wrocławiu Architektura historyczna (do 1945) Wieża ciśnień Na Grobli Wieża ciśnień Na Grobli Wieża ciśnień al. Wiśniowa Wieża ciśnień al. Wiśniowa Hala Stulecia (widok od strony parku) Hala Stulecia (widok od strony parku) Komenda policji i sądy Komenda policji i sądy Dworzec Główny PKP Dworzec Główny PKP Skrzyżowanie Świdnickiej, Teatralnej i Modrzejewskiej: widoczny (od lewej): fragment Opery, Hotel Monopol, dachy kościoła św.Doroty, DH "Solpol" i fragment byłego domu handlowego J.Schottländera "St. Hieronymus", potem przez pewien czas akademika UWr. "Szklany Dom") Skrzyżowanie Świdnickiej, Teatralnej i Modrzejewskiej: widoczny (od lewej): fragment Opery, Hotel Monopol, dachy kościoła św.Doroty, DH "Solpol" i fragment byłego domu handlowego J.Schottländera "St. Hieronymus", potem przez pewien czas akademika UWr. "Szklany Dom") Łaźnia miejska (1895-97) Łaźnia miejska (1895-97) Neogotycki kościół św. Elżbiety Węgierskiej z wieżą zrekonstruowaną wg projektu prof. Zipsera Neogotycki kościół św. Elżbiety Węgierskiej z wieżą zrekonstruowaną wg projektu prof. Zipsera Gmach NOT, dawny Landeshaus Gmach NOT, dawny Landeshaus * Architektura romańska o Kościół św. Idziego * Gotyk o Ratusz o Archikatedra wrocławska pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela o Kościół św. Marcina (dawna kaplica zamkowa św. Marii), budowniczy Wiland o Kościół św. Krzyża (górny) i św. Bartłomieja (dolny), budowniczy Wiland o Kościół św. Marii Magdaleny (dawny kościół farny, obecnie katedra polskokatolicka) o Kościół św. Elżbiety (dawny kościół farny, obecnie garnizonowy, bazylika mniejsza) o Cerkiew Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy (d. kościół św. Barbary) przy ul. Św. Mikołaja o Kościół NMP na Piasku (dawniej klasztorny kanoników regularnych) o Kościół św. Wojciecha (klasztorny dominikanów) o Kościół św. Macieja o Kościół św. Wincentego (dawniej klasztorny premonstratensów) o Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława (dawniej klasztorny franciszkański) o Kościół Bożego Ciała (dawniej klasztorny joannitów) o Kościół i klasztor bernardynów (obecnie Muzeum Architektury) o Kościół Urszulanek św. Klary i św. Jadwigi z Mauzoleum Piastów Śląskich o Arsenał Miejski * Renesans o Kamienice zachodniej strony Rynku * Barok o kościół Imienia Jezus (pojezuicki, obecnie uniwersytecki) o gmach Uniwersytetu + Aula Leopoldina Aula Leopoldina + Wieża Matematyczna + Oratorium Muzyczne o gmach Ossolineum (Gimnazjum św. Macieja) o kościół św. Antoniego z Padwy we Wrocławiu przy ul. św. Antoniego o kościół dworski przy ul. Kazimierza Wielkiego * Klasycyzm o Pałac Hatzfeldów przy ul. Wita Stwosza, arch. Carl Gotthard Langhans (istnieje częściowo, zapadła decyzja o rekonstrukcji) o gmach Starej Giełdy przy pl. Solnym, arch. Carl Gotthard Langhans o gmach Opery Wrocławskiej gmach Opery Dolnośląskiej, arch. Carl Ferdinand Langhans o zamek królów pruskich, arch. Friedrich August Stüler (rozbudowa budowli barokowej) * Historyzm o dworzec kolejowy Wrocław Główny, arch. Wilhelm Grapow o dworzec kolejowy Wrocław Świebodzki o dworzec kolejowy Wrocław Nadodrze, arch. Wilhelm Grapow o Kościół św. Antoniego na Karłowicach o Kościół Opieki św. Józefa na Ołbinie (dawniej św. Urszuli i Jedenastu Tysięcy Dziewic), arch. Carl Ferdinand Langhans o kościół św. Michała Archanioła na Ołbinie, arch. Alexis Langer o Kościół św. Elżbiety (Węgierskiej), arch. Josef Ebers o Nowy Ratusz, arch. Friedrich August Stüler o gmach Nowej Giełdy przy ul. Krupniczej (obecnie Hala Gwardii), arch. Karl Lüdecke o most Grunwaldzki o gmach Muzeum Narodowego o dawny Landeshaus (1896), dziś budynek Naczelnej Organizacji Technicznej o Hotel Monopol o Wieża ciśnień Na Grobli, arch. Johann Christian Zimmermann o Wieża ciśnień ul. Wiśniowa, arch. Karl Klimm i Richard Plüddemann o gmach Szkoły Rzemiosł Budowlanych (obecnie Wydział Architektury PWr), arch. Karl Klimm i Richard Plüddemann o Hala Targowa, arch. Richard Plüddemann o dawny areszt wojskowy ul. Drobnera * Secesja o Dom Handlowy Braci Barasch (dzisiejszy SDH "Feniks") * Modernizm o Hala Stulecia, arch. Max Berg o Pergola, pawilon restauracji i tzw. Pawilon Czterech Kopuł, arch. Hans Poelzig o budynek biurowo-handlowy przy ul. Ofiar Oświęcimskich, arch. Hans Poelzig o wystawa mieszkaniowa WUWA o Dom towarowy Wertheim (obecnie Renoma), arch. Hermann Dernburg o Apteka pod Murzynem (obecnie redakcja Gazety Wyborczej), arch. Adolf Rading o Stadion Olimpijski, arch. Richard Konwiarz o Miejska Kasa Oszczędności (obecnie Bank Zachodni WBK w Rynku), arch. Heinrich Rump (1930) * Ekspresjonizm o Dom Handlowy Petersdorf (obecnie Kameleon), arch. Erich Mendelsohn o Postscheckamt, arch. Lothar Neumann * Styl III Rzeszy o gmach Urzędu Wojewódzkiego o naziemne schrony obrony przeciwlotniczej, arch. Richard Konwiarz: + ul. Ładna + ul. Legnicka / pl. Strzegomski + ul. Słowiańska / ul. Ołbińska + ul. Grabiszyńska / ul. Stalowa Architektura współczesna (po 1945) * Socrealizm o Kościuszkowska Dzielnica Mieszkaniowa (pl. Kościuszki i Arkady), arch. Roman Tunikowski o Gmachy Politechniki przy pl. Grunwaldzkim, arch. Krystyna i Marian Barscy * Modernizm o Galeriowiec przy ul. H. Kołłątaja, arch. Jadwiga Grabowska-Hawrylak, Edmund Frąckiewicz, Maria i Igor Tawryczewscy o Trzonolinowiec o rotunda Panoramy Racławickiej, arch. Marek Dziekoński o Wieżowce mieszkalne ("sedesowce") na pl. Grunwaldzkim, arch. Jadwiga Grabowska-Hawrylak o Akademiki "Ołówek" i "Kredka", arch. Krystyna i Marian Barscy o Poltegor Centre * Postmodernizm o Dom Handlowy Solpol, arch. Wojciech Jarząbek o Renaissance Center o Biurowiec EFL o Wratislavia Tower (kino Helios), arch. Leszek Łękawa o Hotel Radisson SAS o Galeria Dominikańska (ECE), arch. Edward Lach o Hotel Park Plaza, arch. Edward Lach o Dom Handlowy Howell, arch. Edward Lach o Kościół św. Ignacego Loyoli przy ul. Stysia wg projektu arch. Zenona Nasterskiego Most Milenijny nocą Most Milenijny nocą Most Grunwadzki nocą, widok od strony Politechniki Most Grunwadzki nocą, widok od strony Politechniki Most Zwierzyniecki, widok od strony centrum w kierunku ZOO Most Zwierzyniecki, widok od strony centrum w kierunku ZOO Mosty Trzebnickie, widok w stronę centrum, i półn. słup graniczny Wrocławia z 1900/1901 Mosty Trzebnickie, widok w stronę centrum, i półn. słup graniczny Wrocławia z 1900/1901 Mosty Warszawskie, widok w stronę centrum, i transport węgla barkami po Odrze Mosty Warszawskie, widok w stronę centrum, i transport węgla barkami po Odrze Most Osobowicki - widok od południowego zachodu Most Osobowicki - widok od południowego zachodu Ważniejsze mosty i kładki 1. Most Bartoszowicki (kanał powodziowy) 2. Most Bolesława Krzywoustego (Widawa) 3. Most Brodzki (Bystrzyca) 4. Most Burzowy (Kanał Miejski) 5. Most Dekarski (Widawa) 6. Most Dmowskiego (Odra Płd.) 7. Most Grunwaldzki (Odra) 8. Mosty Jagiellońskie (Kanał Powodziowy i Kanał Żeglowny) 9. Most Jarnołtowski (Bystrzyca) 10. Most Kleciński (Ślęza) 11. Most Kłokoczycki (rzeka Dobra) 12. Most Krupniczy (Fosa Miejska) 13. Most Marszowicki (Bystrzyca) 14. Most Maślicki (Ślęza) 15. Mosty Mieszczańskie (stary i nowy; Odra Płn.) 16. Most Milenijny (Tysiąclecia) (Odra) 17. Mosty Młyńskie (Odra) 18. Most Muchoborski (Ślęza) 19. Most Oławski (rzeka Oława) 20. Most Oporowski (Ślęza) 21. Mosty Osobowickie (Kanał Miejski, Stara Odra, Kanał Różanka) 22. Most Parkowy (Górna Oława) 23. Most Partynicki (Ślęza) 24. Most Pawłowicki (rzeka Dobra) 25. Most Pęgowski (Widawa) 26. Most Piaskowy (Odra) 27. Most Pilczycki (Ślęza) 28. Most Pilczycki Nowy (Ślęza) 29. Most Piotra Skargi (Fosa Miejska) 30. Most Pokoju (Odra) 31. Most Polanowicki (Widawa) 32. Mosty Pomorskie (Odra Płn. i Płd.) 33. Most Rakowiecki (rzeka Oława) 34. Most Ratyński (Bystrzyca) 35. Most Sądowy (Fosa Miejska) 36. Most Sikorskiego (Odra Płd.) 37. Most Słodowy (Odra) 38. Most Sołtysowicki (Widawa) 39. Most Strachociński (Kanał Odpływowy) 40. Most Strzegomski (Ślęza) 41. Most Swojczycki lub Bolesława Chrobrego (Kanał Powodziowy i Kanał Żeglowny) 42. Most Szczytnicki (Stara Odra) 43. Mosty Średzkie (Bystrzyca) 44. Most Św. Antoniego (Fosa Miejska) 45. Most Św. Klary (Odra) 46. Most Św. Macieja (Odra Płd., do wyspy Tamka) 47. Mosty Trzebnickie (Kanał Miejski, Stara Odra, Kanał Różanka) 48. Most Tumski (Odra) 49. Mosty Uniwersyteckie (Odra Płn. i Płd.) 50. Mosty Warszawskie (Kanał Miejski i Stara Odra) 51. Most Widawski (Widawa) 52. Most Wilczycki (Widawa) 53. Most Zaleski (Czarna Woda) 54. Most Zakrzowski (rzeka Dobra) 55. Most Zwierzyniecki (Stara Odra) 56. Most Żernicki (Ślęza) 57. Kładka Barani Skok (Oława) 58. Kładka Bielarska (Odra) 59. Kładka Muzealna (Fosa Miejska) 60. Kładka Oporowska (Ślęza) 61. Kładka Parkowa (Oława) 62. Kładka Siedlecka (Oława) 63. Kładka Świętego Antoniego (Fosa Miejska) 64. Kładka Złotnicka (Bystrzyca) 65. Kładka Zwierzyniecka (Odra) 66. Kładka Bartoszowice-Strachocin (od listopada 2004, przeniesiona ze śluzy w Lipkach, jeszcze bez nazwy) Kamienice Wrocławia Wrocław odznacza się niepowtarzalnym i oryginalnym stylem architektonicznym. Uroku miastu z pewnością dodają kolorowe i stylowe kamieniczki. Najpiękniejsze w stylu renesansowym rozciągają się przez III główne przejścia Wrocławskie. Należą do nich Sukiennice, przejście Garncarskie oraz przejście Żelaźnicze. Do najpopularniejszych zabytkowych kamienic należą: * Kamienica Heinricha von Rybischa (ul. Ofiar Oświęcimskich 1) * Kamienica Pod Gryfami (Rynek 2) * Kamienica Dwór Polski (Rynek 5)[4] * Kamieniczka Pod Złotym Słońcem (Rynek 6) * Kamienica Pod Błękitnym Słońcem (Rynek 7) * Kamienica Pod Siedmioma Elektorami (Rynek 8)[5] * Kamienica Pod Starą Szubienicą (Rynek 19) * Kamienica Pod Złotym Dzbanem (Rynek 22) * Kamienica Pod Zieloną Dynią (Rynek 23) * Kamienica Pod Złotym Pucharem (Rynek 26)[6] * Kamienica Pod Złotym Psem (Rynek 41 róg ul. Wita Stwosza 1) * Kamienica Jaś i Małgosia (ul. św. Mikołaja 1 róg ul. Odrzańskiej 40) Inne * Iglica Kościoły i związki wyznaniowe * Archidiecezja wrocławska kościoła rzymskokatolickiego * Eparchia wrocławsko-gdańska Ukraińskiej Cerkwi greckokatolickiej * Diecezja wrocławsko-szczecińska Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego * Diecezja wrocławska Kościóła Polskokatolickiego w RP * Diecezja wrocławska Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP * Okręg Dolnośląski Kościoła Chrześcijan Baptystów * Zbór wrocławski Kościoła Ewangelicko-Metodystycznego w RP * Zbór wrocławski Kościoła Zielonoświątkowego w RP * Gmina wrocławska kościoła mormonów * Okręg Dolnośląski Diecezji Zachodniej Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego * Gmina Wyznaniowa Żydowska we Wrocławiu * Dom modlitw Muzułmańskiego Związku Religijnego * Świecki Ruch Misyjny "Epifania" - zbór we Wrocławiu, ul. Oławska 6. Świątynie Rzymskokatolickie (wybór) * Archikatedra Wrocławska * Kościół Bożego Ciała * Kościół św. Elżbiety (garnizonowy) * Kościół św. Idziego * Kościół św. Krzyża i św. Bartłomieja[7] * Kościół św. Marcina * Kościół św. Marii Magdaleny * Kościół św. Maurycego * Kościół NMP na Piasku * Kościół św. Piotra i św. Pawła * Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława Greckokatolickie * Sobór św. Wincentego i św. Jakuba Prawosławne * Sobór Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy * Cerkiew św. św. Cyryla i Metodego we Wrocławiu Polskokatolickie * Kościół św. Marii Magdaleny Protestanckie * Kościół Opatrzności Bożej * Kościół św. Krzysztofa * Ewangelicki Kościół Wojskowy im. Króla Gustawa Adolfa * Kościół Zielonoświątkowy Synagogi Synagoga Pod Białym Bocianem Synagoga Pod Białym Bocianem Nowa Synagoga Nowa Synagoga Zobacz więcej w osobnym artykule: Synagogi Wrocławia. Czynne: * Synagoga Pod Białym Bocianem * Mała Synagoga Wybrane nieczynne bądź nieistniejące: * Nowa Synagoga * Synagoga Krajowa * Synagoga Bialska * Synagoga Głogowska * Synagoga Lwowska * Synagoga Leszczyńska * Synagoga Nowogłogowska * Synagoga Kaliska * Synagoga Litewska * Synagoga Wołyńsko-Krotoszyńska Ciekawostki * 1000 – pierwsza pisemna wzmianka w kronice Thietmara o pewnym potężnym grodzie usytuowanym nad Odrą, czyli o Wrocławiu, w tym roku zostaje też ustanowiona diecezja wrocławska * 1327 - miasto zrywa więzy łączące je z Koroną Polską zawierając układ o przeżycie z Janem Luksemburczykiem. Zakazano używania języka polskiego w procesach sądowych o długi i procesach spadkowych. * 1337 - Wrocław zostaje wyłączony od sądów prawa polskiego. Oznacza to ostateczne zerwanie z porządkiem prawnym Królestwa Polskiego, w tym roku też połączono miasto ulokowane na prawie magdeburskim przez Henryka III Białego z Nowym Miastem, lokowanym w 1263 roku również przez niego * 1418 - Defenestracja wrocławska * 1530 - wybicie najstarszej na obecnych ziemiach polskich monety 10-dukatowej. Ta donatywa jest zarazem najstarszą znaną wielokrotnością dukata z terenu Śląska * poł. XVII w. - pierwsze na świecie czasopismo lekarskie Miscellanea Curiosa Medico-Physica * 1702 powstał Uniwersytet Wrocławski (starszy łącznie od Uniwersytetu Warszawskiego i Poznańskiego), byłby jeszcze starszy, ale przeszkodził w tym Uniwersytet Krakowski, wysyłając swego czasu list protestujący do papieża dokument fundacyjny wydany przez Władysława Jagiellończyka w Budzie w roku 1505, przez co uniwersytet powstał dopiero prawie 2 wieki później * 1742 – Wrocław zostaje podniesiony do rangi królewskiego miasta rezydencjalnego * 1842 - pierwsza linia kolejowa na dzisiejszych ziemiach polskich, między Wrocławiem a Oławą (patrz -> Wrocławski węzeł kolejowy) * 1893 - pierwsze tramwaje elektryczne na dzisiejszych ziemiach polskich (patrz -> Tramwaje we Wrocławiu) * 1945 - Wrocław poddaje się ostatni - 6 maja 1945 roku, parę dni po Berlinie * 1948 - odbywa się we Wrocławiu Międzynarodowy Kongres Intelektualistów w Obronie Pokoju. Zjechało się na niego czterysta światowych sław literatury, nauki i sztuki z 46 krajów, m.in. Irena Curie, Pablo Picasso, który stworzył wtedy słynnego gołąbka pokoju[8], czy Michaił Szołochow. Nie mogąc przybyć, Albert Einstein nadesłał obszerne powitanie * 1965 - biskup wrocławski Bolesław Kominek był inicjatorem i autorem listu biskupów polskich do niemieckich z 1965 roku (słynne"Przebaczamy i prosimy o przebaczenie") * 1982 - Jarosław Hyk – student Akademii Rolniczej we Wrocławiu, przejechany w centrum miasta przez ciężarówkę ZOMO podczas demonstracji w dniu 31 sierpnia w czasie stanu wojennego. Ciężarówka zaczepiła chłopaka podwoziem i wlokła po bruku przez blisko sto metrów. Doznał wstrząśnienia mózgu, odbicia nerek, ogólnych potłuczeń zranień i poparzeń. Mimo to przeżył, a zdjęcia i film z tego wydarzenia obiegły i zmroziły cały świat * Krótko przed powodzią tysiąclecia w 1997 miasto było organizatorem 46 Światowego Kongresu Eucharystycznego * Wrocław jako jedyne miasto nie będące stolicą zostało w r. 2004 wybrane i opisane we francuskiej gazecie Le Figaro[9] jako miasto, które przybliża czytelnikom nowe kraje członkowskie wstępujące do UE(10) przez pryzmat jednego miasta * We Wrocławiu na Thanks Jimi Festival 2006 został pobity Gitarowy Rekord Guinessa, który został poprawiony rok później na Thanks Jimi Festival 2007 * We Wrocławiu dwa razy gościł papież Jan Paweł II (raz rozpoczął swą pielgrzymkę do Ojczyzny właśnie od tego miasta), który wygłaszając tu homilię powiedział: "Wrocław jest miastem położnym niemal na styku trzech krajów, które historia bardzo ściśle ze sobą połączyła. Jest poniekąd miastem spotkania, miastem, które jednoczy. Tutaj w jakiś sposób spotyka się tradycja duchowa Wschodu i Zachodu". * Miasto ma czwartą największą ilość mostów (i kładek) w Europie, plasuje się zaraz za Amsterdamem, Wenecją i Sankt Petersburgiem * We Wrocławiu zadebiutowali m.in Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Sylwester Chęciński i powstało wiele filmów, które weszły do historii polskiego kina jak m.in.:Popiół i diament, Sami swoi, Rękopis znaleziony w Saragossie, Lalka, niektóre odcinki seriali: Czterej pancerni i pies i Stawka większa niż życie były kręcone we Wrocławiu (w "Stawce" Wrocław występował jako Berlin, m.in. dworzec główny, a Teatr Lalek występował jako Teatr Roma); we Wrocławiu ma być kręcona wielka produkcja "Śmierć w mieście Breslau", z mocną zagraniczną obsadą, której budżet szacowany jest na blisko 20 milionów dolarów * Miasto kandydowało do wystawy EXPO 2010, lecz musiało uznać wyższość Szanghaju * W rywalizacji o EXPO 2012 miasto przegrało z Josu (Korea Południowa) * Wrocławska Hala Ludowa została wpisana (jako "Hala Stulecia") na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2006 roku * Wrocław posiada dwa obiekty (najwięcej w Polsce, wraz z Gdańskiem) na liście Pomników Historii - najcenniejszego wyróżnienia przyznawanego w kraju, bo na liście znajduje się tylko 30 (wkrótce 31) obiektów uznanych za szczególnie wartościowe dla kultury, będących pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej. Są nimi: zespół historycznego centrum i Hala Ludowa * Tutaj Fryderyk Chopin dał krótki koncert podczas opuszczania na zawsze Polski, w drodze za granicę * Wrocław ma Stadion Olimpijski, choć nie był nigdy organizatorem Igrzysk * Miasto, jako jedno z nielicznych w Europie, ma zachowaną i stale wypełnioną wodą fosę miejską * Ostrów Tumski we Wrocławiu oświetlany jest co noc przez ręcznie obsługiwane gazowe latarnie uliczne * W budynku Banku Zachodniego na rogu Rynku i placu Solnego działa jedyny we Wrocławiu paternoster, czyli winda bez drzwi, która jeździ ze stałą prędkością nie zatrzymując się na poszczególnych piętrach * Wrocławskie ZOO, choć wcale nie największe w Polsce, może się pochwalić jednak największą w Polsce ilością gatunków * Miasto posiada tor konny (w Polsce są tylko 3 takie), mieści się on na Partynicach; na jego terenach w 1983 Jan Paweł II odprawił mszę * Wrocławska PTV Echo była pierwszą prywatną telewizją w Polsce * We Wrocławiu, wśród licznych pomników upamiętniających znane osobistości i doniosłe wydarzenia kilka zasługuje na szczególną uwagę ze względu na ich niezwykłą formę i wymowę. Należą do nich: o pomnik Pomarańczowej Alternatywy w formie niewielkiego krasnala, o "Powodzianka" (na pamiątkę powodzi tysiąclecia w 1997) o pomnik na pamiątkę masakry na placu Tiananmen w Pekinie 4 czerwca 1989, o niezwykły pomnik "Pamięci Zwierząt Rzeźnych", ustawiony w zaułku Stare Jatki (przed wojną Große Fleischbänke - "Wielkie Ławy Mięsne"), historycznym miejscu sprzedaży mięsa z pobliskich nadodrzańskich ubojni (obecnie znajdują się tam galerie artystyczne). Krasnal Powodzianka Tiananmen: Pekin/Wrocław 1989/1999 Pamięci Zwierząt Rzeźnych Muzeum Krasnoludków Muzeum Krasnoludków * W roku 2003 prezydent Wrocławia, kontynuując zapoczątkowaną przez Pomarańczową Alternatywę tradycję związaną z krasnoludkami - odsłonił na ścianie kamieniczki "Jaś" pomiędzy Rynkiem a kościołem garnizonowym św. Elżbiety miniaturową tabliczkę-szyld "Muzeum Krasnoludków". Tabliczka znajduje się przy drzwiach do kamieniczki, na wysokości ludzkich kolan. W sierpniu 2005 pojawiły się w różnych punktach miasta miniaturowe brązowe rzeźby krasnoludków wg projektów Tomasza Moczka, absolwenta wrocławskiej ASP: "szermierz" przy Uniwersytecie, "rzeźnik" na Starych Jatkach, dwa "Syzyfki" na ul. Świdnickiej oraz "pracz odrzański" przy moście Piaskowym. Ten ostatni krasnoludek nawiązuje swą nazwą do peryferyjnego wrocławskiego osiedla Pracze Odrzańskie. W kolejnych latach także w innych częściach miasta ustawiono kilkadziesiąt innych takich miniaturowych rzeźb, wśród nich - w fontannie koło Teatru Lalek - "aktor", "parasolnik", "puszczający kaczki" i kilka innych. Pod koniec roku 2007 w całym mieście było ich około pięćdziesięciu[10]. krasnal - szermierz krasnal - rzeźnik krasnal - Syzyfek pracz odrzański Panoramy miasta Panorama północno-wschodnia (180°) z 23. piętra budynku "Poltegoru" przy ul.Powstańców Śl.95 (czerwiec 2005) Panorama północno-wschodnia (180°) z 23. piętra budynku "Poltegoru" przy ul.Powstańców Śl.95 (czerwiec 2005[11]) Panorama południowa (~90°) z tego samego miejsca i w tym samym czasie Panorama południowa (~90°) z tego samego miejsca i w tym samym czasie Miasta partnerskie * Holandia Breda, Holandia * Stany Zjednoczone Charlotte, Stany Zjednoczone * Niemcy Drezno, Niemcy * Białoruś Grodno, Białoruś (od 28 lipca 2005 zawieszone) * Meksyk Guadalajara, Meksyk * Czechy Hradec Králové, Czechy * Litwa Kowno, Litwa * Ukraina Lwów, Ukraina * Izrael Ramat Gan, Izrael * Kanada Toronto, Kanada * Francja Vienne, Francja * Niemcy Wiesbaden, Niemcy Wrocław jako garnizon wojskowy Jednostki stacjonujące przed 1939 * Dowództwo i Sztab VI Korpusu Armii Niemieckiej * 11 Dywizja Cesarstwa Niemieckiego (1818-1919) o 11 Pułk Grenadierów im. Króla Fryderyka III (2 Śląski) - (Grenadier-Regiment König Friedrich III. (2. Schlesisches) Nr. 11) we Wrocławiu (Breslau) o 51 Pułk Piechoty (4 Dolnośląski) - (4. Niederschlesisches Infanterie-Regiment Nr. 51) we Wrocławiu (Breslau) o 1 Przyboczny Pułk Kirasjerów im. Wlk. Ks. Elektora (Śląski) - (Leibkürassier-Regiment Großer Kurfürst (Schlesisches) Nr. 1) we Wrocławiu (Breslau) o 6 Pułk Artylerii Polowej im. von Peuckera (1 Śląski) - (Feldartillerie-Regiment von Peucker (1. Schlesisches) Nr. 6) we Wrocławiu (Breslau) o Landwera - (Landwehrinspektion Breslau) * Dowództwo i Sztab VIII Śląskiego Korpusu Armijnego Reichswehry, od 1935 roku – Wehrmachtu Jednostki stacjonujące po 1945 (rozwiązane) * sztab 2 Korpusu Pancernego * 3 eskadra lotnictwa łącznikowego * 3 Korpus Obrony Powietrznej Kraju * 3 Korpus Obrony Powietrznej * 6 Pułk Zabezpieczenia * 10 Saski Pułk Łączności * 11 Branderburski Pułk Lotnictwa Myśliwskiego * Wyższa Szkoła Oficerska Inżynierii Wojskowej * Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Zmechanizowanych Jednostki obecnie stacjonujące we Wrocławiu * 2 batalion dowodzenia OW * 3 Baza Lotnicza * 3 Brygada Radiotechniczna * 3 eskadra lotnictwa transportowo-łącznikowego * 3 Korpus Obrony Powietrznej * 3 Węzeł Łączności * 4 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką * 6 Rejonowa Baza Materiałowa * 10 Wrocławski Pułk Dowodzenia * 31 batalion radiotechniczny * Delegatura Wojskowego Dozoru Technicznego * Delegatura Kontroli MON * Komenda Garnizonu Wrocław * Ośrodek Analizy Skażeń ŚOW * Śląski Okręg Wojskowy * Szkoła Podoficerska Wojsk Lądowych * Wojewódzki Sztab Wojskowy * Wojskowa Komenda Uzupełnień Wrocław 1 * Wojskowa Administracja Koszar * Wojskowa Komenda Uzupełnień Wrocław 2 * Wojskowa Komenda Uzupełnień Wrocław 3 * Wojskowa Prokuratura Garnizonowa we Wrocławiu * Wojskowy Instytut Techniki Inżynieryjnej * Woskowy Sąd Garnizonowy we Wrocławiu * Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Lądowych * Oddział Żandarmerii Wojskowej Bibliografia * Norman Davies, R. Moorhouse Mikrokosmos. Portret miasta środkowoeuropejskiego. Vratislavia. Breslau. Wrocław, Kraków 2002 * Tadeusz Drankowski, Olgierd Czerner Wrocław z lotu ptaka, Ossolineum, 1992 * Ryszard Majewski Wrocław godzina zero, Krajowa Agencja Wydawnicza, Wrocław 1985 * Karol Jońca, Alfred Konieczny Upadek "Festung Breslau", Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1963 * K. Maleczyński, M. Morelowski, A. Ptaszycka Wrocław. Rozwój urbanistyczny, Warszawa 1956 * W. Długoborski, J. Gierowski, K. Maleczyński Dzieje Wrocławia do roku 1807, Warszawa 1958 * Gregor Thum: Die Fremde Stadt Breslau 1945. Siedler, Berlin 2003. ISBN 3-88680-795-9 (Frankfurt (Oder), Univ., Diss., 2002) * Till van Rahden, Juden und andere Breslauer: Die Beziehungen zwischen Juden, Protestanten und Katholiken in einer deutschen Großstadt von 1860 bis 1925, Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 2000. ISBN 3-525-35732-X * Mariusz Urbanek Dolny Śląsk. Siedem stroń świata, Wydawnictwo MAK, Wrocław 2003, s. 240 + CD-ROM * Waldemar Fydrych Żywoty Mężów Pomarańczowych, Wydawnictwo Pomarańczowa Alternatywa, 2001 Przypisy 1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2007. (GUS), [1] 2. ↑ pierwszy raz w 1214 lub 1226, drugi raz w 1241 3. ↑ największe z nowowybudowanych to Most Tysiąclecia, nowy Most Mieszczański i Most Dmowskiego 4. ↑ przebudowana na styl włoski, obecnie wykorzystywana jako hotel z restauracją 5. ↑ gotycko-barokowa 6. ↑ gotycka 7. ↑ do 1997 kościół św. Bartłomieja, znajdujący się w podziemiach kościoła św. Krzyża, był greckokatolicki 8. ↑ gołąbek Picassa 9. ↑ tekst przetłumaczony po polsku dostępny jest pod adresem http://www.wroclaw.pl/p/4794/ 10. ↑ pomimo instalowanych zabezpieczeń niektóre z nich są kradzione, czasem odzyskiwane lub odtwarzane; ich liczba zatem nie jest stała; więcej na ten temat na stronie www.krasnale.pl 11. ↑ przed rozpoczęciem zabudowy pustych działek na osiedlu Południe Biuro Tłumaczeń MOST obsługuje miasto Wrocław |
